چرا مهارتهای عملی هنوز در عصر هوش مصنوعی جذابیت دارند؟
اگر قرار باشد هوش مصنوعی بخش بزرگی از کارهای پشت کامپیوتر را انجام دهد، انتخاب یک مهارت فنی و عملی چه توجیهی دارد؟
این سؤال بیراه نیست. هوش مصنوعی در مدت کوتاهی توانسته بخشی از کارهایی را که قبلاً به نیروی انسانی نیاز داشتند، ساده یا خودکار کند. اما وقتی به مشاغل فنی نگاه میکنیم، شرایط کمی متفاوت است.
کارهای فنی درگیر دنیای واقعیاند
یک برقکار، مکانیک یا تکنسین تأسیسات فقط با اطلاعات سروکار ندارد. باید در یک محیط واقعی حاضر شود، وضعیت را بررسی کند و کاری را روی یک وسیله یا ساختمان انجام دهد.
مثلاً ممکن است نقشه یک سیستم را در اختیار داشته باشید، اما چیزی که در محل میبینید دقیقاً مطابق نقشه نباشد. یک قطعه ممکن است قبلاً تعمیر شده باشد، بخشی از سیستم فرسوده شده باشد یا چند مشکل همزمان وجود داشته باشد.
اینجا دانستن روش انجام کار کافی نیست. فرد باید بتواند شرایط را تشخیص دهد و تصمیم بگیرد چه کاری انجام شود.
جایگزین کردن این کارها با ربات ساده نیست
هوش مصنوعی میتواند درباره تعمیر یک دستگاه توضیح بدهد، اما برای انجام فیزیکی آن کار به تجهیزات و ربات نیاز دارد.
رباتی که قرار باشد جای یک تکنسین را بگیرد باید بتواند ابزارهای مختلف را استفاده کند، اشیای متفاوت را تشخیص دهد، در محیطهای مختلف حرکت کند و با شرایطی که از قبل پیشبینی نشدهاند کنار بیاید.
به همین دلیل، خودکار کردن بسیاری از کارهای فیزیکی پیچیده، مسئلهای متفاوت از خودکار کردن یک کار کامپیوتری است.
این همان دلیلی است که باعث شده بعضی کارشناسان، از جمله ایلان ماسک، مشاغل فیزیکی را در گروه کارهایی قرار دهند که احتمالاً دیرتر در معرض جایگزینی گسترده با هوش مصنوعی قرار میگیرند.
البته «دیرتر» به معنی «هرگز» نیست. رباتیک هم در حال پیشرفت است و احتمالاً بخشی از فعالیتهای فنی در آینده خودکار خواهد شد.
اما یک اتفاق دیگر هم در حال رخ دادن است
هوش مصنوعی میتواند برای خودِ افراد فنی هم ابزار مفیدی باشد.
یک تکنسین میتواند برای پیدا کردن اطلاعات یک دستگاه، خواندن دفترچه فنی، بررسی یک خطا یا یادگیری روش تعمیر از AI کمک بگیرد.
در نتیجه، ممکن است ارزش یک مهارت فنی فقط به این نباشد که خود کار توسط ماشین انجام نمیشود. توانایی استفاده از ابزارهای جدید در کنار آن مهارت هم اهمیت پیدا میکند.
فردی که هم یک کار فنی را بهخوبی بلد است و هم میتواند از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده کند، برای حل یک مسئله واقعی ابزارهای بیشتری در اختیار دارد.
چرا این موضوع برای انتخاب شغل مهم است؟
برای کسی که امروز میخواهد مهارتی یاد بگیرد، فقط میزان تقاضای فعلی یک شغل مهم نیست. بهتر است ببینیم انجام آن کار چقدر به حضور فیزیکی، تجربه و تصمیمگیری در محیط واقعی وابسته است و فناوری تا چه اندازه میتواند آن را خودکار کند.
مهارتهایی مثل برقکاری، تأسیسات، تعمیر خودرو، جوشکاری، نصب تجهیزات و تعمیر ماشینآلات از جمله کارهایی هستند که بخش مهمی از آنها هنوز به حضور و توانایی عملی انسان وابسته است.
از طرف دیگر، بسیاری از این مهارتها را میتوان در طول زمان عمیقتر کرد. کسی که تجربه بیشتری به دست میآورد، معمولاً فقط سریعتر کار نمیکند، بلکه در تشخیص مشکل و انتخاب راهحل هم توانمندتر میشود.
پس چرا مهارتهای عملی هنوز جذاباند؟
دلیلش را نباید در این جمله خلاصه کرد که «AI نمیتواند با دست کار کند».
مسئله بزرگتر است. بسیاری از مشاغل فنی مستقیماً با دنیای واقعی سروکار دارند و خودکار کردن دنیای واقعی، به مراتب پیچیدهتر از خودکار کردن یک کار روی صفحه کامپیوتر است.
به همین دلیل، برای کسی که به دنبال یادگیری یک مهارت و ورود به بازار کار است، مهارتهای عملی همچنان ارزش بررسی دارند. مخصوصاً اگر در کنار مهارت فنی، توانایی استفاده از ابزارهای جدیدی مثل هوش مصنوعی را هم یاد بگیرد.
هوش مصنوعی ممکن است شکل بسیاری از این مشاغل را تغییر دهد، اما فعلاً برای تعمیر یک دستگاه خراب، نصب یک سیستم یا پیدا کردن ایراد یک تأسیسات، هنوز کسی باید واقعاً پای دستگاه حاضر شود.